خاورشناسى در روسيه و اروپا / 316 ؛ استخراج مواد معدنى در آسياى ميانه / 55 . 111 / 1 - تاريخ ملكم ايران منظور نويسنده ، تاريخ ايران ، تأليف سرجان ملكم ، سياستمدار انگليسى است . سرجان مالكم ( مالكوم ) پسر چهارم جرج مالكوم در 2 مه 1769 م ، در روستاى برتفورت اسكاتلند زاده شد . در پاييز 1784 م ، به هندوستان آمد و در سال 1791 م ، كه 22 سال بيش نداشت در ايالت حيدر آباد به خدمت كمپانى هند شرقى در آمد و ضمن خدمت نظامى زبان فارسى را نيز به خوبى فرا گرفت . در سال 1798 م ، از سوى « لرد ولزلى » فرماندار كل هندوستان ، به مقام معاونت تشكيلات حيدرآباد رسيد و در سال 1799 م ، به عنوان سفير لرد مذكور به ايران اعزام شد . در 16 نوامبر 1800 م ، به ايران رسيد و از سوى دولتمردان ايرانى از او به گرمى استقبال شد كه رضا قلى خان هدايت در ذكر رويدادهاى سال 1215 ه . ق ، آمدن او را به دربار فتحعلى شاه به تفصيل بيان كرده است . در سال 1801 م ، نخستين قراردادهاى سياسى و بازرگانى را با ايران بست . او فتحعلى شاه قاجار را بر ضد « زمان شاه » برانگيخت تا هندوستان از خطر افغانها نجات يابد و دولت قاجارى ايران هم فريب خورد و به خاطر انگليسيهاى استعمارگر كه مىخواستند هندوستان را در قبضهء قدرت خويش در آوردند ، با زمان شاه در افتاد . مالكم پس از بازگشت به هند به عنوان دبير اوّل فرماندار كل هندوستان برگزيده شده ، سپس به ايران آمد و در طى ده سال مسافرت در شهرهاى ايران ، با سرداران ، دانشمندان ، علما ، فضلا و شعرا آشنايى پيدا كرد و با فراهم آوردن مجموعه‌اى از نسخ خطى دربارهء تاريخ و فرهنگ ايران و كشورهايى كه به ايران پيوستگى نژادى و فرهنگى داشته‌اند به انگلستان برگشت . در سال 1815 م ، تاريخ ايران را ، از گذشتهء دور تا روزگار خود ، به زبان انگليسى نوشت و براى نخستين بار در دو جلد چاپ و منتشر كرد . در سال 1816 م ، از سوى دانشگاه اكسفورد به او دكتراى افتخارى اعطا گرديد . سرجان مالكم گذشته از تاريخ ايران ، صاحب آثار ديگرى همچون : طرح تاريخ سياسى هندوستان ، طرح سيكها ، ملاحظاتى دربارهء اغتشاشات ارتش مدرس در 1809 م ، طرحهاى در مورد